श्रीगुरुचरित्र, अध्याय २३ ते २९

श्रीगुरुचरित्र (भाग ७): विश्वरूप दर्शनाचा महिमा आणि अहंकाराचे विसर्जन | गुरुंच्या भस्माने महापातकांचे क्षालन

श्रीगुरुचरित्राच्या तेविसाव्या अध्यायापासून एकोणतिसाव्या अध्यायांपर्यंतच्या या भागात, श्रीगुरुंचे अलौकिक सामर्थ्य आणि त्यांची अमोघ कृपा कशा प्रकारे अहंकार, सामाजिक भेदाभेद आणि गहन आध्यात्मिक संकटांवर विजय मिळवते, याचे गहन आणि तत्त्वज्ञानात्मक विवेचन आहे.

प्रारंभी, गाणगापूर येथील संगमाचे माहात्म्य स्पष्ट करताना, एका ब्रह्म-राक्षसाची (Demon) कथा सांगितली आहे, ज्याला श्रीगुरुंच्या कृपेने आणि संगमातील स्नानाने तत्काळ मुक्ती प्राप्त होते । यानंतर, श्रीगुरुंच्या दैवी स्वरूपावर शंका घेणाऱ्या तपस्वी त्रिविक्रम भारती या संन्याशाला श्रीगुरु स्वतःचे विश्वरूप दर्शन देऊन त्याचा अहंकार नष्ट करतात आणि आपले त्रिमूर्ती स्वरूप सिद्ध करतात ।

या भागात, बिदर येथील अहंकारी ब्राह्मणांना श्रीगुरु वेद-ज्ञानाचे खरे स्वरूप समजावून सांगतात, तसेच त्यांच्या गर्वामुळे त्यांना शाप देतात । यानंतर, चांडाळ (हरिजन) असलेल्या एका मनुष्याला, श्रीगुरुंनी केवळ कर-स्पर्श आणि विभूती (भस्म) देऊन समस्त वेद-शास्त्रांचे ज्ञान प्रदान केले । हा चमत्कार सिद्ध करतो की गुरु-कृपेमुळे कोणताही सामाजिक भेद बाधित राहत नाही आणि गुरूंचे ज्ञान-दान हेच परम सत्य आहे।

अखेरीस, श्रीगुरुंनी कर्म-विपाक (कर्मफळाचे सिद्धांत) आणि भस्माचे परम माहात्म्य यांचे विस्तृत वर्णन केले आहे । ते स्पष्ट करतात की गुरुंचे भस्म (राख) सर्वात मोठे पातक देखील नष्ट करण्याची शक्ती ठेवते आणि गुरुंविना मोक्ष (मुक्ती) प्राप्त होणे अशक्य आहे।