श्रीगुरुचरित्र, अध्याय ६, ७, व ८

श्रीगुरुचरित्र (भाग ३): अभिमानाचा पराभव आणि शिवात्मलिंगाचे महात्म्य | रावण, गोकर्ण, आणि श्रीगुरुंच्या अवतरणाची पूर्वपीठिका

श्रीगुरुचरित्राच्या षष्ठ, सप्तम आणि अष्टम अध्यायांचे हे ज्ञानगंभीर विवेचन आहे. हे भाग शिव-भक्तीचे श्रेष्ठत्व आणि भक्तांवर आलेल्या संकटांमध्ये ईश्वरी तत्त्व कसे हस्तक्षेप करते हे स्पष्ट करतात।

मुख्य आख्यान रावणाने कैलास पर्वतावरून आत्मलिंग हस्तगत करण्याच्या प्रयत्नावर केंद्रित आहे । रावणाचा अहंकार आणि बळावरचा विश्वास यामुळे त्याने कैलासालाच हलवले। या संकटसमयी श्री विष्णूंनी योजना आखली आणि श्री गणेशाच्या मदतीने, रावण जेव्हा आत्मलिंग लंकेला घेऊन जात होता, तेव्हा ते लिंग गोकर्ण क्षेत्री भूमीवर स्थापित झाले। ही घटना सिद्ध करते की अहंकाराने प्राप्त झालेले कोणतेही आध्यात्मिक वरदान किंवा सिद्धी चिरस्थायी राहत नाही। गोकर्ण येथे आत्मलिंगाची स्थापना होऊन ते स्थान परम शिवक्षेत्र बनले ।

सप्तम अध्याय सौमिनी (सुमती) व गोकर्ण येथे तिने केलेल्या सत्कर्मामुळे तिच्यावर आलेल्या ब्रह्महत्या दोषमुक्तीची कथा सांगतो गुरुचरित्रातील हे कथन दर्शवते की, समस्त पाप आणि व्याधी, केवळ श्रीगुरुंच्या कृपेने आणि तीर्थाटनाच्या फळाने नष्ट होतात ।

अष्टम अध्यायात, श्रीपाद श्रीवल्लभ या दत्तमूर्तीचे चरित्र सांगून, त्यांनी एका निष्ठावान ब्राह्मण-दाम्पत्याला (वशिष्ठ आणि वशिष्ठा) दिलेले वरदान सांगितले आहे या वरदानानुसार त्यांना नृहारी (श्रीगुरु नृसिंह सरस्वती) नावाचे पुत्ररत्न प्राप्त झाले । हे आख्यान मागील अध्यायांमध्ये त्रिमूर्ती अवतरणाबद्दल दिलेल्या वचनाची पूर्तता दर्शवते आणि श्रीगुरुंच्या अवतरणाची दैवी योजना सिद्ध करते।

हा विमर्श या परम सत्याची पुष्टी करतो की गुरु-कृपा आणि निष्काम भक्ती हाच भव-सागरातून मुक्त होण्याचा एकमेव मार्ग आहे। गर्विष्ठ आणि अभिमानी व्यक्तींना ईश्वरी व्यवस्थेपुढे नमावे लागते, तर नम्र भक्ताला परम संरक्षण लाभते ।